تبلیغات
خلیج همیشه فارس - پیشینه‌ی دریانوردی
تاریخ : دوشنبه 12 تیر 1391 | 11:13 ب.ظ | نویسنده : احسان شاه بیگ
پیشینه‌ی دریانوردی در خلیج فارس به گذشته‌های بسیار دور، دست‌كم دو هزار سال پیش از میلاد، می ‌ رسد.
مردمان تمدن‌های سومر، آكاد، عیلام، همواره بین میان‌رودان(بین‌النهرین) و موهنجودارو در دره‌ی سند، از این راه دریایی در رفت و آمد بودند.
كاوش‌ها و پژوهش‌های چند دهه‌ی كنونی نشان داده است كه فینیقی‌ها، مردمانی آریایی‌نژاد كه در سرزمین‌های ساحلی دریای مدیترانه(لبنان، بخش‌هایی از سوریه و فلسطین) زندگی می‌كردند، نخست در جزیره‌ها و سرزمین‌های پیرامون خلیج فارس زندگی و دریانوردی می‌كردند.

پس از روی كار آمدن هخامنشیان در ایران، داریوش اول برای كشف سرزمین‌های تازه از دریانوردانی برجسته‌ی ایرانی، فینیقی و ساتراب‌های یونانی‌نشین امپراتوری پارس خواست كه برای شناخت بیش‌تر آسیا و دیگر سرزمین‌ها به دریانوردی بپردازند.
به نظر می‌رسد در زمان همین پادشاه بود كه شناخت ایرانیان از خلیج فارس بیش‌تر شد.

با این همه، كهن‌ترین سند پیرامون دریانوردی در خلیج فارس به سده‌ی چهارم پیش از میلاد باز می‌گردد .

در آن زمان، دریانوردی به نام نیارخوس به فرمان اسكندر مقدونی برای كاوش در سرزمین‌های نه چندان شناخته به سفر دریایی پرداخت.

او سفر خود را در یازدهمین سال فرمان‌روایی اسكندر آغاز كرد و از مصب رود سند به دهانه‌ی تنگ هرمز و از آن‌جا به آب‌های خلیج فارس رفت و سرانجام در ساحل رود كارون لنگر انداخت.

او در این سفر از راهنمایی چند دریانورد ایرانی، از جمله بگیوس پسر فرناكه، هیدارس بلوچ و مازان قشمی بهره‌مند بود و ماجرای سفر دریایی 146 روزه‌ی خود را در سفرنامه‌ای نوشت كه اصل آن از بین رفته، اما چكیده‌ای از آن در كتاب یكی از تاریخ‌نگاران سده‌ی نخست پیش از میلاد به عنوان لشكركشی اسكندر، برجای مانده است.

او هنگام دریانوردی در خلیج فارس با فانوس‌های دریایی بزرگی رو‌به‌رو شده بودكه تا آن زمان مانند آن را ندیده بود و در سفرنامه‌ی خود از آن‌ها به عنوان یكی از شگفتی‌های سفرش یاد كرده است.

در زمان ساسانیان، شاپور دوم(ذوالاكتاف) پس از تصرف همه‌ی جزیره‌های خلیج‌فارس برای جلوگیری از یورش عرب‌های بادیه‌نشین، جزیره‌های بحرین را به صورت ساخلو‌ ( پادگان نظامی) درآورد.

پس از ورود عرب‌های مسلمان به ایران و شكست ساسانیان، سراسر خلیج‌ جولانگاه بازرگانان مسلمان شد.
اما پس از كاهش نفوذ خلیفه‌های عباسی، فرمان‌روایان آل‌بویه(سده‌ی چهارم هجری/دهم میلادی) بار دیگر عمان و بحرین را بخشی از ایران كردند. از آن پس، عمان و بحرین و جزیره‌های پیرامون آن، تا نزدیك یك سده بخشی از ولایت فارس به شمار می‌آمد و دولت آل‌بویه فرمان‌روایانی را برای اداره‌ی این منطقه‌ی دریایی به سیراف و كیش می‌فرستاد.
این دو بندر از نظر بازرگانی به چنان اهمیتی رسیدند كه كشتی‌های چینی بری خرید و فروش كالا در آن‌جا پهلو می‌گرفتند .
خلیج فارس در زمان سلجوقیان نیز اهمیت زیادی داشت.
البته، توران‌شاه سلجوقی، از سلجوقیان كرمان، مركز بازرگانی دریایی را از سیراف به كیش جابه‌جا كرد و آرام آرام از اهمیت سیراف كاسته و بر اهمیت كیش افزوده شد.
اتابكان فارس(قرن هفتم هجری/سیزدهم میلادی) به فرمان‌روایی امیران كیش پایان دادند و جزیره‌ی هرمز را مركز بازرگانی دریایی كردند.

در آن دوران، اهمیت بازرگانی خلیج فارس به اندازه‌ای بود كه پیش از كشف دماغه‌ی امیدنیك به كوشش واسكو دی‌گاما (Vasco de Gama) ، دریانورد پرتغالی، خرید و فروش ادویه و ابریشم و دیگر كالاهایی كه برای بازارهای اروپایی اهمیت بسیاری داشت، از راه خلیج‌فارس به دجله و سپس از میان‌رودان و بادیه شام به بندرهای سوریه در ساحل شرقی مدیترانه، انجام می‌گرفت و بازرگانان ونیزی كالاها را از این بندرها به اروپا می‌بردند .


  • قیمت دلار بازار آزاد
  • سوپر من
  • ضایعات